Geluk en succes

Geluk en succes door minder en anders te denken

Ingrid Brand & Wim Hoogland

Bijna alle westerse mensen denken in de vorm van tegenstelingen, zoals man tegenover vrouw, goed versus kwaad, jezelf en de ander, gelovig of ongelovig, mooi en lelijk, arm of rijk en wij die zich afzetten tegen zij. Op die manier proberen we betekenis te geven aan ons leven. We hebben ons aangeleerd dualistisch te denken om controle te krijgen. Net als het in hokjes plaatsen van mensen, is het een manier om grip te krijgen op ons tijdelijke verblijf op deze kleine planeet.

Veel mensen leven bewust of onbewust vanuit een angst de controle kwijt te raken. Een irrationele angst, want je hebt geen controle over het leven, ongelukken, liefde, ziekte, geluk, de natuur en de dood. Je bent bang de controle te verliezen die je niet hebt.

Daarnaast zette bijvoorbeeld een groot denker als Einstein een vraagteken bij het begrip vrije wil. Recent onderzoek onderbouwt dat het denken een fractie van een seconde na het handelen komt. Wij plannen niet vooraf, maar ons denken maakt er achteraf een verhaal bij, waarmee we betekenis geven aan wat we deden. We handelen voor meer dan 90% onbewust. Je leeft vanzelf, net zoals dieren, planten en alles in ons universum. Als we bijvoorbeeld met de auto op vakantie gaan, blijk je de grootste stukken op de automatische piloot af te leggen. Werken, en bijvoorbeeld ook spreken, gaat gelukkig meestal ‘vanzelf’. Ook de voortdurende onderlinge beïnvloeding van voelen, denken en handelen gaat onbewust.


Denken doe je zelf

Je kunt via bewustwording en oefenen minder en anders gaan denken. Een andere manier van denken beïnvloedt je handelen en voelen. Als je positiever gaat denken, ga je met een fijner gevoel om met de mensen in je omgeving. Als dat tot succes leidt, beïnvloedt dit vervolgens weer je denken. Je komt dan in een opwaartse spiraal. Je kunt ook oefenen om meer in het hier en nu te leven, in plaats van te denken aan dingen die in het verleden zijn gebeurd en die misschien in de toekomst nog gaan gebeuren. Aandachtiger leven met nadruk op kijken, luisteren, voelen, ruiken en proeven in plaats van voortdurend in je denken te zitten. In gedachten ben je met je aandacht ergens anders dan waar in fysiek bent.

Meer ‘mindful’ leven kan je geluk fors laten toenemen. Het helpt je succesvoller te worden. Met al je zintuigen genieten in het hier en nu brengt je verder dan piekeren over het verleden en de toekomst. Bovendien kun je aan het verleden niets meer veranderen, hooguit ervan leren. Niemand kan in de toekomst kijken. Je kunt met terugkijken of vooruitkijken ook niets oplossen. Het is beter om op allerlei manieren van de wereld om je heen te genieten en daarin positief en vooral actief te zijn.


Non-dualiteit

Wij leerden op reizen door India, Nepal, Laos en Cambodja dat oosterse mensen veel minder gericht zijn op controle en dat zij minder dualistisch denken. Non-dualisme wordt in het boeddhisme en in het hindoeïsme bewust nagestreefd als hoger doel. De huidige trainingen mindfulness zijn oude wijn in nieuwe zakken. Vipassana is een zeer oude techniek waarmee Boeddha verlicht raakte en die ook door hem werd onderwezen. Het staat voor het leren om dingen te zien zoals ze zijn. Niet zoals je denkt dat ze zijn, of denkt dat ze vroeger waren, of in de toekomst worden. Aandachtig leren waarnemen in het hier en nu van jezelf en je omgeving, zonder dingen in te delen en zonder controle na te streven, wordt in veel oosterse landen als hoger niveau van het zijn gezien. In het Boeddhisme is streven naar non-dualisme een belangrijke stap op weg naar verlichting.

Non-dualiteit was zeven eeuwen terug al een door mensen gedeelde visie op het leven in India. In onze moderne tijd twijfelen steeds meer neurowetenschappers aan het bestaan van een vrije wil. Bestudering van het heelal en de kleinste deeltjes in ons universum levert op dat alles energie is. Die energie komt voort uit één bron. Alles is met elkaar verbonden. Energie neemt ontelbare vormen aan, zoals planeten, water, lucht, planten, dieren en mensen. Ook wij mensen zijn simpelweg energie. Het enige dat ons onderscheidt van andere levende wezens is dat wij dat wij een hogere vorm van denken ontwikkelen en op een hoog niveau via een complexe taal leren communiceren. In samenhang daarmee krijgen we tussen ons eerste en tweede jaar een ego. Wij gaan denken over onszelf en onze omgeving en we gaan de dialoog met anderen aan.


Last van je ik

Bijna alles in de natuur en in ons leven gaat vanzelf, net als het lezen van deze lesblog. Je hebt daar je denken niet bij nodig en je ik ook niet. Uiteraard kun je niet zonder een besef van een ik en een vorm van zelfbewustzijn. Zonder een ego besta je niet. Het ik bestaat, dat is geen kwestie van kiezen. Je hebt wel zelf de keuze om je ik af te zetten tegen anderen, of het juist als onderdeel van het totale universum te zien. Je kunt je ego heel groot denken, maar je kunt het ook bewust als een heel klein tijdelijk onderdeeltje zien van het heelal en de totale mensheid.

Iedereen is dagelijks bezig om zijn ik in stand te houden. Dat gaat vaak onnodig gepaard met negatieve gedachten die voortkomen uit angst. Mensen maken hun ego groot uit zelfbescherming. Dat levert vaak alleen maar ongemak, frustratie en politiek gedrag op. Wie zich breed maakt, staat niet stevig. Op je tenen lopen houd je niet lang vol. Het kan je als mens veel helpen om jezelf te bevrijden van het ik-denken. Je kunt gelukkiger en succesvoller worden door van afstand met een milde glimlach naar je ego te kijken. Dat geeft meer rust, acceptatie en ontspanning dan het krampachtig vasthouden aan je ego en je overtuigingen.

Ieder mens projecteert zichzelf op een leeg wit doek. Dat levert evenveel werkelijkheden als mensen op. We doen dat vanuit onze zeer beperkte kennis. Wat weet je immers van je eigen vakgebied, laat staan van andere vakgebieden. Een monnik vertelde ons humorvol dat als je iets vindt, je het naar de politie brengt. Wij hebben tijdens vele lessen in Nepal, Cambodja en India van verschillende lama’s, waaronder de Dalai Lama zelf, geleerd dat het loont om grip op je gedachten te krijgen en je ego te beteugelen.

In de westers wereld worden kinderen op een voetstuk geplaatst. Het ik wordt gestimuleerd om te presteren en zichzelf te bewijzen. Je bent pas goed genoeg als je merkkleding en een dure smartphone bezit. Je moet je bewijzen tijdens je studie en later in je werk. Sommigen proberen zich op hun werk te bewijzen met dominant en dwingend gedrag waardoor anderen schade oplopen. Dat levert je geen nalatenschap op om trots op te zijn. Anderen zijn voortdurend uit op waardering. Het ego moet dan voortdurend worden gestreeld.

De meeste westerse mensen zijn op zoek naar controle over hun positie op het werk en in hun gezin. We plannen zaken die nauwelijks te plannen zijn en we raken vervolgens gefrustreerd als zaken anders lopen. Alles wat mislukt torsen we vervolgens onnodig met ons mee. Vaak projecteren we ons eigen ongemak op anderen. Vanuit het verleden maken we onszelf en anderen verwijten, terwijl dat geen enkele zin heeft. Vanuit onze worsteling vallen we onszelf en anderen onnodig lastig.


De weg naar meer geluk en succes

Samengevat komt het pad dat je moet bewandelen om gelukkiger en succesvoller te worden neer op het beteugelen en het productief maken van je gedachten. Het trainen van je ‘mind’. Op die manier werk je aan een gezond ego. Over dit pad dat eeuwen voor onze jaartelling begon, werd in verschillende stromingen nagedacht. Taoïsten legden de nadruk op dingen accepteren zoals ze zijn; ze spreken van het ongekerfde blok. Zij onderkenden al het gevaar van een te groot ego bij leiders en adviseerden: ‘Regeer uw koninkrijk zoals u een klein visje bakt’ en ‘Those who rule, ruin.’

John Cleese vroeg in een interview aan de Dalai Lama waarom hij zo vaak moest lachen. Hij antwoordde dat hij op die manier voorkwam dat hij serieus in zijn gedachten, oordelen en overtuigingen ging geloven. Om je gedachten lachen is beter dan je denken voor onnodig piekeren in te zetten. Wanneer je jezelf van krampachtige gedachten bevrijdt, maakt dit je leven lichter en je krijgt meer innerlijke rust.

Accepteer dat je geen controle hebt over het leven en dat je vrije wil beperkt is. Stop met controle nastreven en met van alles plannen. Je kunt een blauwdrukplanning maken voor het bouwen van een machine, maar je kunt geen plan voor de uitvoering van je leven en dat van anderen maken. Het loont meer om in het moment van bijvoorbeeld de natuur, de mensen om je heen en jezelf te genieten.

Hele sterrenstelsels ontstaan en verdwijnen, ook de zon en onze aarde zijn tijdelijk. Die tijdelijkheid geldt voor alle levende wezens. Ook gebeurtenissen, gedachten en gevoelens komen en gaan. Dat gaat allemaal geheel vanzelf. Het helpt om bijvoorbeeld negatieve emoties of lastige gedachten te zien als wolken. Die komen vanzelf, maar drijven ook vanzelf weer over. Bedenk dat bijvoorbeeld een burn out ontstaat uit een innerlijke strijd. Als je ego zich te lang moet verzetten of te uitputtend bezig is met vechten en willen winnen, put je je eigen gezonde ik uit. Als je al je frustraties buiten jezelf bij anderen legt, staat je ontwikkeling stil. Je groeit dan niet en je lost je eigen ongemak niet op.

Alles wat je aandacht geeft groeit en wat je uitstraalt komt naar je toe. Wat je zaait, ga je oogsten. Om zover te komen is het grip krijgen op je denken nodig, en dat is veel makkelijker gezegd dan gedaan. Je hebt ook niet, als bijvoorbeeld een boeddhistische monnik in een klooster in Nepal, uren per dag de tijd om te mediteren met als doel stil in je hoofd te worden of meer compassie te ontwikkelen. Je kunt wel op een vipassana meditatie retraite gaan in bijvoorbeeld Nederland, India en vele andere landen. Wij volgden een intensieve tiendaagse vipassana-training in Dharamkot, een klein dorpje net boven McLeod Ganj waar de Dalai Lama woont. In zijn tempel woonden we een vierdaagse ‘teaching’ van hem bij. Dat maakte veel indruk en vooral een blijvende indruk op ons.

Probeer van alles uit dat gericht is op het beteugelen van het denken en je ego. Bedenk dat je gedachten geen feiten zijn. Ze zijn beperkt en zelf geconstrueerd. Realiseer je ook dat je anderen niet kunt veranderen, jezelf wel. Een allergie voor een ander kan alleen in jezelf worden opgelost. Richt je op training van je aandacht voor het hier en nu via yoga, meditatie of een goede cursus mindfulness. Bewegingsoefeningen zoals Qigong en eenvoudige ademhalingsoefeningen zijn ook gewoon gezond voor je lijf en het evenwicht tussen je lichaam en je geest. Zoek op Google en YouTube de vele bruikbare oefeningen, bijvoorbeeld de vijf Tibetanen of een jou aansprekende begeleide meditatie. Via websites, apps en talloze youtube-kanalen en cursussen kan iedere westerling via eeuwenoude oosterse wijsheden, gecombineerd met moderne inzichten, een gelukkiger en succesvoller mens worden.

Nepal 2011

2 gedachten over “Geluk en succes”

  1. Beste Wim,

    Dit is wel een denkrichting die mij zeer aanspreekt. Ik ben met het Tibetaanse boeddhisme in 1986 in aanraking gekomen. Heb toen een half jaar in India rondgereisd en onder meer een 10-daagse meditatiecursus in het Touchita Retreatcentrum in Mc Leod Ganj gevolgd.
    Ook mijn eindscriptie in de filosofie gaat over de spanningsboog tussen het westerse en oosterse denken.

    Het blijft wel een levenslang leerproces om je aandacht steeds meer in het nu te verankeren.

    Zeer duidelijk beschrijft dit Eckhart Tolle in zijn boek ‘ De kracht van het nu”.

    Helmut Drabben

  2. Beste Helmut,
    Dank voor je reactie. Op de steile weg omhoog naar waar jij de cursus deed, haalde ik een oude, hijgende en moeilijk lopende monnik in. Op mijn bezorgde: ‘Namasté, are you fine?’ Antwoordde hij lachend: ‘My body loves it, this is very healthy. My mind is not strugling against me.’
    Na het boek dat jij noemt, heeft Tolle zichzelf nog overtroffen met het geweldige boek ‘Een nieuwe aarde’.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *